1/Tên đề tài:

                   MỘT VÀI KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC

      XỬ LÝ NHỮNG SAI SÓT TRONG TỦ MỤC LỤC THƯ VIỆN.

 2/Đặt vấn đề:

          a/Tầm quan trọng của vấn đề:

          Vấn đề chung của người làm công tác thư viện:

         Ở trường tiểu học, công tác của người cán bộ thư viện không chỉ đơn thuần là cho học sinh và giáo viên mượn sách mà còn nhiều khâu khác trong chuyên môn nghiệp vụ. Chẳng hạn: sách nhập kho phải làm nghiệp vụ miêu tả-phân loại.Làm miêu tả- phân loại xong còn phải xếp phích vào tủ mục lục- việc xếp phích vào tủ mục lục càng chính xác, khoa học thì càng giúp bạn đọc trong việc chọn lựa sách nhanh chóng và sát với nhu cầu đọc.

        Cho nên người làm công tác thư viện có tâm huyết với nghề thì rất ít lúc được nghỉ ngơi. Cho phép tôi được tỏ bày: Trên đời này không ai có thể yêu sách báo hơn người làm công tác thư viện.Thật vậy -một người làm nghề thư viện chân chính sẽ không bao giờ cho phép mình chôn sâu trong bóng tối những cuốn sách mà mình đã từng nâng niu, chăm sóc. Người cán bộ thư viện là người bắt nhịp cầu ô thước nối liền giữa người đọc và sách. Cho nên trọng trách người làm thủ thư rất quan trọng.

b/Tóm tắt những thực trạng liên quan đến vấn đề:

Việc xếp phích vào tủ mục lục và loại phích ra khỏi tủ mục lục cũng là một khâu quan trọng trong nghiệp vụ thư viện mà người làm công tác thư viện cần chú trọng-đó là quá trình tổ chức tủ mục lục. Có người nói: "Có thể sức mạnh một trăm người vượt hơn sức mạnh một nghìn người,nếu một trăm người được tổ chức lại". CRup XCai A nói: " Việc bảo quản sách ,việc sử dụng tối đa kho tàng sách ,báo phong phú ,việc thoã mãn các yêu cầu bạn đọc và ngay cả bộ mặt chính trị của thư viện đều phụ thuộc vào vấn đề tổ chức kho. Mà vấn đề tổ chức kho sách lại liên quan mật thiết đến vấn đề tổ chức tủ muc lục.

 c/Lý do chọn đề tài:

           Là người làm công tác thư viện trong nhiều năm và có may mắn được đến nhiều thư viện ở địa bàn huyện cũng như các thư viện trong tỉnh, tôi thấy nhiều khi hỏi mượn sách,  sách không còn ở trong kho nhưng cán bộ thư viện vẫn để nguyên phích trong tủ mục lục, gây mất nhiều thời gian trả lời bạn đọc và lục tìm sách trong kho. Có nhiều khi sách mhập vào kho, thể hiện qua tủ mục lục bị thiếu sót, vô tình người cán bộ thư viện  dẫn đến tình trạng sách nằm chết ở kho, không đến tay bạn đọc...

          Từ nhiều trăn trở suy tư, từ những điều gặp phải trong thực tế tôi có  suy nghĩ: Làm thế nào để quản lý tốt tủ mục lục? Làm thế nào để góp phần nâng cao hiệu quả phục vụ bạn đọc? Cho nên  tôi có một vài kinh nghiệm trong công tác xử lý những sai sót trong tủ mục lục thư việnnhằm góp phần vào việc nâng cao hiệu quả trong công tác phục vụ bạn đọc.

d/Giới hạn đề tài:

          Đề tài này qua nghiên cứu và đúc kết trong nhiều năm tôi thấy có thể áp dụng cho mọi loại hình thư viện: thư viện trường học, thư viện đại chúng, thư viện huyện, tỉnh, quốc gia...

3.Cơ sở lý luận:

          Mục lục thư viện là khâu cuối cùng của công tác kỹ thuật nghiệp vụ để từ đó những ấn phẩm nhập vào thư viện được ra mắt bạn đọc. Mục lục thư viện phản ánh toàn bộ sách, báo có trong thư viện, đây là một bản thống kê sách, báo có tính cách khoa học và hệ thống, mục lục thư viện vì thế chính là phương tiện trung gian trung thực nhất giữa bạn đọc và kho sách, báo của thư viện, qua hệ thống mục lục của thư viện bạn đọc có thể biết được kho sách của thư viện này phong phú hay không? Bộ máy tra cứu thư viện có khoa học và đầy đủ hay không?

4.Cơ sở thực tiễn:

         Như chúng ta đều biết mục lục thư viện hướng dẫn bạn đọc tìm sách báo một cách chính xác và nhanh chóng theo từng môn loại tri thức hoặc theo tên tác giả và tên sách hoặc theo một chủ đề nhất định nào đó phù hợp với chuyên môn của họ .

        Qua mục lục bạn đọc không những tìm thấy những sách cần tìm mà còn biết thêm những sách báo mà mình chưa biết trong cùng một lĩnh vực mà mình nghiên cứu .Chính vì giúp bạn đọc hiểu sâu hơn ,rộng hơn về bộ môn khoa học cần nghiên cứu nên mục lục thư viện ngoài nhiệm vụ tuyên tryền giới thiệu sách, hướng dẫn bạn đọc tìm đến sách còn có nhiệm vụ giáo dục bạn đọc phục vụ đắc lực cho việc học tập giảng dạy và nghiên cứu trong nhà trường.

         Ngoài ra mục lục thư viện còn giúp cán bộ thư viện nắm vững kho sách của mình để hướng dẫn bạn đọc tìm sách một cách  nhanh chóng theo yêu cầu của họ hoặc thay thế phát hiện ra những cuốn sách có cùng nội dung mà bạn đọc chưa biết hoặc giới thiệu sâu rộng hơn sách có cùng một tác giả,cùng một đề tài. Như thế mục lục thư viện giúp bạn đọc hiểu nhiều hơn về những vấn đề cần nghiên cứu.

       Từ đó ta có thể thấy rõ ràng rằng mục lục thư viện có tầm quan trọng rất lớn về mặt tổ chức khoa học và kỹ thuật nghiệp vụ chuyên môn trong thư viện ,qua đó thể hiện trình độ cán bộ thư viện hợp lý hoá việc cho mượn sách cũng như giúp cán bộ thư viện bổ sung sách chính xác,tra cứu sách nhanh chóng để từ đó phục vụ bạn đọc một cách hữu hiệu.

5/Nội dung nghiên cứu:    

        Một cuốn sách nhập vào kho được thể hiện ở tủ mục lục :Mục lục chữ cái và mục lục phân loại .

      Mục lục chữ cái giúp ta xác định cuốn sách có hoặc không có trong thư viện ,giúp bạn đọc nghiên cứu trọn vẹn về một tác giả nào đó .Mục lục chữ cái là một bộ phận tham khảo chính trong bộ máy tham khảo của thư viện .

     Mục lục phân loại phản ánh toàn bộ nội dung kho sách thư viện theo hệ thống các bộ môn khoa học.

     Xuất phát từ ý nghĩa, tầm quan trọng như trên của mục lục,cho nên việc bảo quản, xử lý tủ mục lục là việc làm rất cần thiết. Để làm được điều đó tôi xin có vài kinh nghiệm như sau:

a.Vị trí ngồi của người thủ thư phải thuận lợi :

      Vị trí ngồi của người thủ thư phải đạt thế bao quát, có tầm cao nhất định phù hợp với công việc, để người thủ thư kịp thời giúp bạn đọc tìm sách ở tủ mục lục, quan sát thái độ, hành vi của người đọc trong khi làm việc với sách, lúc sử dụng tủ mục lục, nhắc nhở bạn đọc khi cần thiết, không được rút phích hoặc để phích lộn xộn…

b.Sách xuất hẳn khỏi kho sách:

      Một cuốn sách đưa vào thư viện có ít nhất là 3 phích: 2 phích sẽ được xếp ở mục lục chữ cái, 1 phích sẽ được xếp ở mục lục phân loại. Một khi sách xuất hẵn khỏi kho sách dù bất cứ lý do nào: mất,thanh lý...thì cán bộ thư viện phải kịp thời rút cả 3 phích của cuốn sách đó ra khỏi tủ mục lục. Để làm gì? Và có tác dụng gì ? Để bạn đọc khỏi nhầm là cuốn sách vẫn còn hiện diện ở thư viện, mất thời gian lục tìm. Giúp cán bộ thư viện trả lời bạn đọc một cách chính xác.

      Ví dụ : Nếu có sự nhầm lẫn phích trong mục lục ,bạn đọc hỏi mượn ,cán bộ thư viện lục tìm trung bình một tên sách nhầm lẫn mất 40 phút. Giả sử trong một ngày làm việc có 4 sự nhầm lẫn như trên thì khoảng thời gian bị mất 40phút x 4=160phút-nghĩa là mất gần 3 tiếng đồng hồ trên 1ngày làm việc!

c.Sách nhập vào kho cùng tên sách:

           Nếu có một cuốn sách đã bổ sung vào kho, sau một thơì gian bổ sung tiếp một cuốn sách khác cùng tên, thì cán bộ thư viện không nên mất công miêu tả lại phích khác. Vậy thì sẽ làm gì để thể hiện cuốn sách đó đang hiện diện trong thư viện của nhà trường? Và làm như thế nào?

          Theo tôi cán bộ thư viện chỉ cần lục tìm lại các phích đã miêu tả cho cuốn sách đó ban đầu ở mục lục chữ cái và mục lục phân loại rồi ghi thêm số đăng ký cá biệt vào khu vực quy định của số đăng ký cá biệt .

          Làm như thế có tác dụng gì chăng? Sau nhiều năm làm công tác thư viện tôi đã làm như thế và tôi đã tâm đắc.Vì như thế giúp tôi không những tiết kiệm được thời gian để miêu tả, phân loại cuốn sách đó, mà còn đỡ tốn kinh phí mua phích.

Ví dụ: Một tên sách khi nhập kho phải làm ít nhất 3 phích

           Một lần nhập có 30 tên sách trùng

           Một phích giá 3.000đ

           Một năm có ít nhất 4 lần bổ sung sách

Thì ta sẽ mất:  3 phích x 30 tên sách x 3.000đ x 4lần = 1.080.000đ

Trong một năm nếu ta quản lý tốt tủ mục lục chỉ nói riêng về kinh phí ta đã tiết kiệm được hơn 1.000.000đ cho thư viện .                                      

d.Cách tổ chức mục lục chữ cái, mục lục phân loại phải tuyệt đối tuân theo quy định nghiệp vụ ,có như vậy bạn đọc sẽ rất dễ tìm sách qua tủ mục lục không bị sót sách.

e.Hằng năm mỗi khi kiểm kê,cán bộ thư viện cũng rà soát lại mục lục để kịp thời điều chỉnh các ô phích.

g.Bảo quản mục lục cũng là việc làm thường xuyên trong quá trình xếp phích vào tủ mục lục để đảm bảo tính khoa học cao.

Có thể qua kiểm kê định kỳ người làm thư viện sẽ kiểm tra các phích đã miêu tả xem chúng đã phản ánh đầy đủ tài liệu có trong thư viện chưa, nếu chưa thì phải kịp thời bổ sung hoặc những sách nào đã bỏ đi thì phải rút phích ra. Để đảm bảo mục lục chữ cái hoàn toàn khớp với nhau thì đảm bảo tìm sách trong phích sẽ tìm được sách trong kho.

Hoặc có thể thông qua công tác hiệu đính: Việc sửa lại những phích chưa chính xác để đảm bảo có sự thống nhất tuyệt đối trong miêu tả.

        h.Trong khi phục vụ bạn đọc ,cán bộ thư viện phải quán xuyến toàn bộ kho sách nhưng đặc biệt lưu ý đến tủ mục lục, không cho bạn đọc tuỳ tiện lấy phích trong tủ mục lục. Trên tủ mục lục nên để hàng chữ:“Xử dụng ô phích xong xin để lại đúng vị trí” -nhằm thường xuyên nhắc nhở bạn đọc.

        i.Tổ chức hướng dẫn xử dụng tủ mục lục cho bạn đọc: nếu là thư viện công cộng thì có bảng hướng dẫn cụ thể, nếu là thư viện trường học thì có thể thông qua các cuộc họp hội đồng sư phạm để giới thiệu với giáo viên ,công nhân viên toàn trường; thông qua các buổi chào cờ giới thiệu với học sinh...

6/Kết quả nghiên cứu:

       Qua những kinh nghiệm nêu trên tôi thấy :

-Giảm được thời gian phục vụ, không gây phiền hà cho bạn đọc.

-Bạn đọc hài lòngvì không phải mất thời gian chờ đợi.

-Phục vụ bạn đọc qua hệ thống tủ mục lục thể hiện sự chính xác, khoa học.

-Khẳng định được trình độ ,uy tín của người làm công tác thư viện.      

7/Kết luận:

  Tóm lại trong bất kỳ loại hình thư viện nào mục lục thư viện cũng giữ một vai trò quan trọng.Trong nhiều năm qua áp dụng những kinh nghiệm nêu trên: Rõ ràng làm tốt công tác quản lý tủ mục lục là góp phần nâng cao hiệu quả công tác phục vụ bạn đọc.

Khó khăn khi áp dụng đề tài vào thực tiễn là: Nhận thức của cán bộ thư viện coi nhẹ việc tổ chức tủ mục lục, chưa thấy rõ tầm quan trọng của việc mượn sách qua tủ mục lục, chưa am hiểu về trình độ nghiệp vụ nên việc xếp phích còn lộn xộn...

8/Đề nghị:

Tuy nhiên, đề tài này cũng chưa có sự hoàn hảo, bản thân tôi cũng tiếp tục suy nghĩ đúc kết kinh nghiệm hay hơn, có giá trị hơn.

           Rất mong sự góp ý của Hội đồng khoa học SKKN và lãnh đạo cấp trên.

Hơn nữa vai trò người cán bộ thư viện có vị trí không nhỏ.Trong cuộc sống hiện nay-thông tin bùng nổ,người đọc cũng chịu những tác động về tư tưởng,tình cảm ...đòi hỏi người cán bộ thư viện phải có một  trình độ nhất định, am hiểu về cuộc sống, có kiến thức nhất định về mọi lĩnh vực văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội ...phải luôn tự hoàn thiện mình để làm tốt nhiệm vụ được giao.

 9/Tài liệu tham khảo:

-ĐỖ HỮU DƯ. Bảng phân loại. Nhà xuất bản Giáo dục. Năm xuất bản1991.

-TRẦN THỊ NGỌC THANH. Hướng dẫn một số chuyên đề về phân loại biên mục trong thư viện trường học. Nhà xuất bản Giáo dục. Năm xuất bản 1998.

10. Mục lục:

1.Tên đề tài:  MỘT VÀI KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC  XỬ LÝ NHỮNG SAI SÓT TRONG TỦ MỤC LỤC THƯ VIỆN.                                    

2/Đặt vấn đề:                   ( tr.2-3)

           a/Tầm quan trọng của vấn đề.

           b/Tóm tắt những thực trạng liên quan đến vấn đề.

          c/Lý do chọn đề tài.

          d/Giới hạn nghiên cứu đề tài.

 3/Cơ sở lý luận.               (tr 3)

 4/Cơ sở thực tiễn.             (tr 3)

 5/Nội dung nghiên cứư:   (tr 3-5)

          a/Vị trí ngồi của người thủ thư.

          b/Biện pháp giải quyết khi có sách nhập kho, xuất kho.

          c/Cách giải quyết khi có sách nhập cùng tên sách đã nhập.

d/Cách quản lý phích trong tủ mục lục

          e/Tổ chức tủ mục lục

          g/Bảo quản phích trong tủ mục lục

          h/Hướng dẫn bạn đọc biết cách sử dụng tủ mục lục

 6/Kết quả nghiên cứu   (tr 5)

 7/Kết luận:                    (tr 5)         

 8/Đề nghị                      (tr 6)

 9/Tài liệu tham khảo     (tr 7)

 10/Mục lục                    (tr 8)

 11/Phiếu đánh giá xếp loại

                                                              Đại Quang, ngày ...tháng...năm 2008

                                                                                Người viết:

                                                                          Nguyễn Thuỳ Châu 

PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO ĐẠI LỘC

Trường TIỂU HỌC TRẦN TỐNG

                                    SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT VÀI KINH NGHIỆM

               TRONG CÔNG TÁC

Năm học: 2007-2008

Người thực hiện: Nguyễn Thuỳ Châu

            Chức vụ:     Nhân viên Thư Viện